Manduco

Opuzisaun di un gubernu, nunka ka debia ser txamadu opuzisaun. Suma kontra ka ta txumadu diferenti. Pamo diferenti, nin na lingua, nin na dialetu (filologikamenti), e ka kontra! N ta txumaba el di adiversariu. Adiversariu pulitiku. Sen mistura-l ku Pais y ku interesi di nos povu trabadjador! Y prontu!

Ma, pa nos,pa alen di kontra, nos opuzisaun, ou midjo, nos adiversariu pulitiku, bira filozufikamenti osiozidadi! Mi dja-m Ntende pamo. Pamo, ki nos  opusisaum e ka nos sinplis adiversariu, e kontra y el ta atua kontrisima. Y tanbe, pamo ke osiozu!: El kre Nganha y sta na topu! E Ngana di manda! Di karkel manera, mesmu a kusta di pior maldadi.

El sta taun dizisperadu y tantu kontra, kel ta txuma se kunpanheru di luta, pa un Kabuberdi midjor, di mintrozu. Pa berdadi, ki tudu nos sta ta odja,ku nos propi odju, di falsu, di mintira, verdadi kontadu di manera ki ta konve-l. Ka ten otu modu di ser kontra, sinaun, des manera.Troka sinonumu di berdadi, di liberdadi, di dimokrasia,ki di un modu geral e rikonhesidu y aplaudidu pa txeu orgaun internasional,nos... opuzisaun ta sugiri y in kontradisaun uza-l,pilitikamenti a se favor, komu monstru di Gubernu di PAICV, na kanpanha di "misti muda". Nu ka sabe se pa muda povu ou Pais!Alias, es sta faze barulhu a se rispetu, pa odja ses ta Ngana alguns, pa vitoria y mas nada! Ma es ekese mutu rapidu. Undi sta kes Milhaun di dola ka parse te inda? El gastadu?... Komu? Ou el sta uzadu na kanpanha 2011? Pamo,es txumadu ladron, alias,disviador, ka kexadu y ka provadu me ka sin, antan e ka mintira. Ten julgamentu final. Nen ki so na konsiensia!

Otu! Ningen ka risponde na tribunal y nen ka ba kadia inda, pamodi fladu ma kanpanha antirior, era fetu ku dinheru di droga. Es sta ta N gatxa antan kunpanheru segredu? Ka parse-m! Ou isu e so kuzas di kanpanha?  Si fosi li na Merka N ta fla-ba nho opuzisaun: Kiss my ass! Pa- ka fla-l el na Purtuges!

Di nos, e kuza ki ta da pa skebre libru! Di ki forma y manera ki opuzisaun ta opo un gubernu, ki ten ki ten, ki na nos kazu,e formadu dimokratamenti? Di tudu, N ka sabe, se individu di gubernu ou se gobernu ke kurpadu. Fijon ten tosin y mi N meste splikasaun!

N sta ta papia di diskursu, spesialmenti, di diskursu utilizadu na pre-kanpanha pa opuzisaun. Mo’ ki nu pode diskursa y opo disenvolvimentu di un Pais, mesmu si isu e fetu nun ou not esfera y modalidadi, o mesmu si kuza ki tal gobernu konsigi pa es efetu, ben di kenha ki nu ka kre? Pur izenplu, Pais kumunista, di ditador… Purtantu,si diskursu, di nos adversariu furta realidadi y valor di kel ki nu sta odja,el fika sin efetu. E ken ki faze prugresu na Pais, ki nu ta da parmu. Gloria e pa ken ki ganha luta.Nu ka meste storia y mo’ kel ganha-l.Nu ka debe pensa ma el e mintrosu, ma se pulitika me falsu, pamo se resultadu e kuletivu.Ken ki ten fomi, ka ta pergunta ken ki faze kumida y di undi kel ben, nin modi kel fazedu. El kre pa nu da-l xansi pe-l mostra ma el e ka opuzisaun? Di manera, o di otu forma, el e y pa nos el pode ser te pior.Kontra!

Pamo el kria, pa orgulhusu serba el y mostraba povu el, ma di se jeitu.

Ma di tudu, N ta atxa, pa otu ladu, ma opuzisaun debe serba tratadu kumo gentis, digamus, dretu, ki podia fazeba, tanbe, un gubernu diferenti, tantu na kuantidadi, kumo na kualidadi di gentis, seriu ou naun, konpitenti ou naun, un gubernu, ma ki pur azar riprova, o fika un pasu menus na bixa y kontaji di votu. Kel ten ki seta,sin duvida ma resultadu e di se pobri idiolugia y di se naun konvinsenti proposta kel tenta aprizenta ileitoradus durantise gubernu y kanpanha.

Ma, txiga di tras, ka siginifika perde. Signifika, txiga di tras,gloriozu, kumo partisipador. Pamo, sen se partisipasaun, ka tinha disafiu. Ka ten nin prinsipi, nin fin, ka tinha meta y tan poku, obijetivu di perde, ou di ganha!.

Ganha!? Ken dera isu a tudu mundu! Ka tinha opuzisaun.Ma, mundu, nes aspetu ta fikaba monotunu. Sin sintidu.Y txeu di nos pulitikus y konkorrentis,sin serba di Fogu, ta suisidaba.

Pa kontinua, na tudu jogu, ganha ta siginifika faze, ou ser midjo. Na maioria y midjoria. Kualitativu ou kuantitativu! Na pulitika, kel ki mostra y ki maioria atxa mel faze, ou ku nunbru ou ku palabra, ou ki mostra y papia midjo.

Dimokratikamenti, tudu kel ki nu mostra povu, ten otus kuzas ki povu, pa tenpu ou spasu e ka kre y ka ta aseta. Ou visi-versa!

Txeu bes, e propi forma di nu mostra ileituradus, ou argen ki nu manda pa ba mostras nos prugrama, ki ka dizenvolve-l dretu, ki ka pinta-l dretu, pa satisfaze maioria di partisipantis, ki di un forma geral, e ka so kel ki ta apoia-nu ki sta prizenti. Maioria, ta ba di akordu ku mas lus, mas serteza, mas sinplisidadi, mas interesi koletivu, midjo ornamentasaun y mas convinsenti, ki prizentimenti, kel interlokutor traze a lumi. Se rostu, se feitiu, se forma, modi kel ta papia, kuza kel faze antis y gosin (ki povu nunka ka ta skese); di undi kel ben y pa undi kel sta bai y di ki manera. El ten ki mostra kamin, sen anbrodju y sen pedra pa topada. Ken ki ka sabe nada, ka ta kai na mar, se ka odja boia y se algen ki pode salva-l ka sta prisenti. E ka kre djogu ku kanelada. Rotxa ka ta dixedu sen korda ben marradu pa pruteje-nu! E isu ki povu ta spera na kel, kel ta ba vota na el. Ser salvador! Pel (pensa mel ta) fika salvu…Sen inporta di ki manera.                                           

Povu pode ser iginoranti, ma ka dodu! Ma, argun bes, pa argun razaun, el pode faze e atua y da pa dodu! E ka ta faze dodu dos bes, pa mesmu kuza y mesmu razaun.Y isu ta konta! Pur isu, povu ta uza siranda, na skodje individu, ker pa riprizenta-l na guvernu, ker na asenbleia. Di un modu geral, na tudu, ki sta na kada lugar di kontrola y diresiona susiadadi.

Apizar di tudu, xa-m txuma, nos adiversariu di opuzisaun. Opuzisaun, ka gosta nunka di sta na opuzisaun. Di ka skodjedu! Di podu di ladu! El gosta di otu ladu vantajozu, kel ka atxa, pa logika demokratika. Pur isu opuzisaun e dimaziadu xatu.Xatu te pa dizorienta-bu. El e un opozisaun, mesmu. Na familia… E pior pa ken ki sta ta goberna. El ta pensa dretu y el ta pulitika-l, na maioria di bes tortu.Kontrariu. Pa tudu mundu pasa ta pensa, ma manhan e ultimu dia. E fin di tudu, pa se ADIVERSARIU. El ta bota lumi, te na padja berdi. Na kel ki sta ta flora y da perfumi ou alimentu pa tudu algen, ki kre rispira ben e vive dretu. Eguistamenti, e prijudisia-l te pa el propi. Y el ta fra ma kel txeru o frutu me ka demokratiku, me inganadu y inter-misturadu. Pamo, dimokratiku e so opozisaun, e so se txeru y frutu ki bale, y ki, pa votasaun mofinu y nagosiadu, e ka sta na puder pel da-nu y mostra-nu un berdaderu dimokrasia.

Gubernu, pa opuzitor e ka y nunka pode (y debe) ser dimokatriku. Ka inporta, kual opuzisaun. Mesmu kel mas justa y mas intelijenti ki pode parse nes planeta.Ken ki tene txabi, pelu menus ki ta da ordi e ka dretu. Nunka! E falsu, ku letra grandi! E disleal, kurruputu, e xeiu di neputismu, kamaradismu (sinhorismu ki es diskise) y kunpadrismu. Se dotrina y si nu brinka, opuzisaun ta txuma-l Kumunista ou terrorista, ki inda “maioria” ka tuma konta.

Ken ki sta manda e mamador. Na kazu di PAICV, e partidu uniku, ki dimokratikamenti, ganha ileisaun... Ku votu inventadu, ki ses confusaun inda ka prova! E, sobritudu,  ditador! Y opozisaun ta, pulitikamenti, konsedja-nu “ma du ten ki muda”. El e ki ten ki muda se diskursu di odiu! Pamo, nos nu ka kre muda pa tras, ki-m ka sabe, se mudansa sekusual ou da un pasu pa tras ou bira pa tras. Naun. Ki sekusu nu ka kre bira patu, suma gentis di Brava ta insinua, ki na Purtuges e panuleru, na Ingles e gay e na Brazil e viadu. Bira pa tras, storia meste otu kontador. N gosta di nha Avo, bon omi,kontador di storia, filozufu, ma pa-m bira el N ten ki bira primer, Jizus.

Naun obistanti, e ka mas ki un opuzisaum governamental pode faze y pulitikamenti, ku se anbisaun, di un dia, ser puder. E ka pode ser doutu manera. Pamo, pulitika, di un tenpu pa li, el tradu di siensia, el traduzidu, ser bosa, prufisaun,ku duensa y gana di manda.Tudu kre gosin kontinensia!

Ken ki sta fora di gerra, ka konxe pesu, tanpoku. ka ten konsikuensia y efetu di un soku, ou kosta-l mon na kexada. Pamo e ka manshe nunka ku se odju breu, topidu ou ku se rostu biradu pa totis. El ta faze-nu pensa ma kel soku podia ser difendidu di se manera.Karate ou kapuera? Sen korre?! E so Nbaxa kabesa, soku panha na ke-l otu (ki sta mas pertu sin el sabe ken e) alvu.

Di tudu, pa konklui, ken ki sta na puder ku ken ki ka sta ta goberna es e kel me. Y ten ken ki ta fla: “Todus samus kel me”! Y el ten razaun conpletu. Es e igual, pamo es ba mesmu skola,kursu pode ser diferenti. Mesmu prufisor, na mesmu planeta, ki se interesi e kel ki tudu konxe y asimila. So ki interessi di kada un e ka igual. Un e soldadu otu e drogeru. Un e filozufu otu pulitiku. Uns e rikus y otus e kasuboderu y as bes ku finissima razaun, ki-m ka ta apoia. El sta ta rouba kel kel ka xadu ten nes sen fin, skravatura. Rikeza e Furtu.E fartura konsigidu pa mas intelijenti.Desima,inpostu, undi uns ta trabadja , otus ta sesta y vive. E so risposta di ser mas spertu. Na fundu, interesi y FIN e kel me. Rikise! Mesmu, na kusta di sakrifisiu, di vida di nos prosimu! Uns e mas orgulhozu ki ke-l otu mas susial menus eguista, mas popular, menus inpustor  y otus  e mas golozu y mas interesedu ki kel otu. E mundu! Y es ta vive es so o ku ses gentis, na kel otu ladu di barrikada. Undi ki-m ta kria bibeba, ma kumo katxo, ki ta txupa osu pa-m satisfaze nha egu. Ma ki tipu di limaria e Omi?

Maior brigonha di oposisaun el ta konta mintira na bu prizensa, ku rostu suma kabra ta txera bentu lesti. E ka gosta di mundu radja ninhun gubernu. Pamo, sinaun el ta fika pa senpri na opozisaun, lugar kel sta, ma kel ta dispreza, ki dimokratikamenti, apezar di frauldi el aseta. Fraudi ki faze maioria abusutula. Ker dizer, ki tudu mundu foi Nganadu. Kontradisaun! Kel poku ki bira milagrozamenti, maioria?

Tudu opuzisaun na mundu e nha brigonha. Brigonha Internasional. So, pa-m ka papia in partikular, di kada un pesoa individual, di kada Partidu (se prutetor, militanti y se sigidor), kada Nasaun, di un forma geral.

Pur: R.Kardozu - 15/12/2010