Manduco

Ilha do Fogo: Cultura, Gentes e Vivencias

ULTIMAS Post New Entry

LINGUA DE POVO

Posted by NAPOLEAO on April 2, 2010 at 8:31 PM

A coluna de Napoleão Andrade 

Qanto Fogo era um mundo más rural, unde cada arguem ta construiba se casa na se propi padjigal, história(parti, passagi, anedota) era fruto de nós propi vivência e convivência, cu bastante realce de nós dia-a-dia.

 

Foi assim, que surgi história de Maria cu Mané na grande padjigal de Djarfogo.

 

Estaba ta corre um zunzum na meio de vizinhança ma Maria, mudjer de Nho Djon, estaba ta “come se cusa”, o midjor, ta prega-l partida cu Mané, dja faze tempo!

 

Nho Djon, home puro e,tambe, ruspetado ca liga boca de mundo. El fica ta bai se padjical e na bocal tarde, dipos del da limaria comida e ordia tudo cusa de casa el fica ta bai despadecê cu amigos na impena casa de Nho Francisco, p’es conta na mormanso de caladal tarde tudo quês partis de tempo antigo.

 

Rapazes, amigos de Nho Djon, cumo és estaba ta odja postura de Maria cu Mané como um farta de ruspeto, és insisti na fra Nho Djon pa bizia Maria ora quel bai padjigal, pamode el esta contra cu Mané na Rubera fretchal.

Nho Djon obi e el sigui instrução de amigos.

 

Qanto era 9 hora, dipos de menis bai escola, Maria panha se bala, ordidja el marra riba coxa, el spia tudo cabo, el fitcha porta e el po tchabe na aldjibera, pronto pa sigui pa ladera scoral.

 

Mané estaba na Padjigal cedo. Dje-l daba cabra comida, pega cabritos, ordinha partes de cabra e pronto na boca curral ta espera Maria tchiga.

 

Nho Djon bá  pa mar dento cedo, moda el fra Maria, p’el pode disfarça esquema montado.

 

Na verdade, Nho Djon estaba dento cedo na padjigal, trás de um penedo cheio de purgueras, carrió, sacaitano e lacacan ta acompanha trajetos de Mané e Maria.

 

Maria tchiga pé de ladera scoral banda 11 hora. Tempo estaba cu sarrason ta passa de vez enquanto, ora ta abri, ora ta fitcha, momento especial propi pa faze manobras dês tipo.

 

Cumo dje-s tinha habito de encontra na quel rubera e na mesmo lugar, Maria bai recto quel pé de burguera e Mané ba se trás.

Cinco a dez minuto, Nho Djon ba pé dento pé, el odja Maria detado cu pé riba de umbro de Mané ta baza coxo, ta grita baxo, cu dor quê ca dor, ma ta grita!

 

Movimento de Mané era fugoso e tudo és estaba cu argum tensão na quel preciso momento; talvez era presentimento de consciência culpado.

 

Antan, qanto Nho Djon obi Maria fra: Mané bu ta mata-m(!), Nho Djon quenta passo e el grita: Ah Maria, nha Mudjer ! A bo mê, só se forçado!

Obido voz de Nho Djon, Mané finca pé corre pa ladera e Maria, mudjer esperta e fingidera, fica tudo engasgado ta tchora.

 

Qanto és volta pa casa Nho Djon faze um festa bedjo cu sê mudjer e el dana cu tudo ses “amigos”.

 

Mané, cumo nobidade tchiga obido de sê mudjer, es fica de zanga pa argum tempo.

 

Má, certo dia, Mané, esperto que nem Bucajo,arma um truque cu intenção de provoca Maria de noite riba cama.

 

Fingido quel esta lebado na sono, el xa se pra baxo que estaba ta da pilada encosta na costa de Maria e el fra: Cuze que bu sta da pilada pa bu corda-l; bu ca odja ma nhos esta danado?

 

Maria, que dja estaba chateado cu greve fome, responde: Mi cu bo du esta danado, ma cuel não.

 

Cabo serena, menis corda e baxo pano quel mas grande fra: Papá cu mamã dja compo.

 

Assim era vida de nós padjigal de Djarfogo.

 

Napoleão Vieira Andrade

 

Categories: Napoleao Andrade, Artigos

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

Already a member? Sign In

10 Comments

Reply d'djarfogo
04:24 PM on June 07, 2011 
Obrigado pa trazeno storia na lingua criolo em ves de lingua Praia.
Djarfogo parribal tudo!
Reply Kaka
12:29 AM on April 04, 2010 
Napoleao, es e mas un storia sabe di arri, ma tanbe,mas un forma agradavel di conta realidadi di nos terra. parabens! Continua ku es inspirasaun.
Reply TAMBARINADURO
10:15 PM on April 03, 2010 
Ntom Mane staba ta sola Maria na diskontra...Sola baxu purguera e sabi pa XUXU!!!!!!!!!
Reply Dr. Azágua
05:36 PM on April 03, 2010 
Muitu interessanti i di grandi valor sósiu-kultural. Stória ki ka meste fazedu kóti-kóti pa pode ridu... Nota: Vinti valôris. Parabens, primãu!
Reply IMACULADA DE JESUS
10:38 AM on April 03, 2010 
Antecipadamente deixe-me por favor acabar de rir, porque o Nape tem jeito de trazer coisas eroticas e com humor pra gente rir, distrair com o Stress que abunda por toda parte.
Nape por favor nao pare de escrever porque es mesmo formidavel quando pensas com caneta.
Beijos pra ti e amigos do Manduco.
Me chame, ta!
Reply Barroso de Monte Burro
04:51 AM on April 03, 2010 
Esta storia esta a trazer saudades de quando eu era menino e rapaz la no Fogo ha muito tempo. Esta storia esta a fazer-me ficar triste porque saudades e tambem contente de lembranças bom.

eu não passei sabe com brincadeira na juventude. Por isso o Mane tratou bom a Maria porque as pessoas no Fogo falam demais. Tambem na juventude minha, falaram da minha mulher Orga.

por isso um dia quase eu estava a fazer um grande pecado porque eu estava a ouvir demais as coisas que as pessoas falaram de Orga.

Todos sesta fera depois vem sabrado e dia domingo sem trabalho. Antes de ir para casa eu bebo bom grogu e vou para casa a cantar no caminho. Orga sabe que não tem trabalho nem sabrado nem domingo. Por isso ela ja sabe o que ela tem que passar. Quando estar perto de casa eu começo a cantar mais duro: ..Orga...ohohohhooho Orga...Orga hoje estou de forga... porque ela ja sabe que a forga e duro.

Mas um dia as pessoas falam demais e fiquei com cabeça quase a matar o mundo. Bebi muito grogu e tomei uma gata ate morrer. Não cantiguei naquele dia e cheguei casa mais noite porque eu dizia para Orga que eu estava a ficar com Roberto Nhula na bila porque o Nhunha Matungue estava doente.
Entrei dentro de casa mais devagar para não demanchar as mobílias e fazer barulho. Andei devagar sem roçar nas coisas e deixei tudo manchado como estava. Não desmanchei nada.

Carquei a fechadura do quarto e a porta abriu. Minha cabeça estava a dar volta. Orga espantou mas não ligou porque eu estava alimariado. Buei para em cima da cama para lado da Orga. Cabeça estava mariada e sentei na cama. Eu olhei muitos pés emriba da cama. Contei os pés um por um. Deu seis pés. E pensei: ?seis pés?!? racontei e deu seis pés outra vez. Caramba. Comencei a preparar para pruchir Orga. Racontei. Eram seis pés. Eu disse isto não esta bom. Antão, eu lavantei da cama, andei ate ao pe da cama para contar os pés novamente. Eu fiquei saquedo no pe da cama e contei os pés que estavam ao riba da cama. Agora sim, eram quatro pés. O coracao começou a ir para o lugar. Comencei a ficar mais contente e racontei outra vês. Tudo certo, quatro pés, dois de mim e dois de Orga.

Agora fui deitar descansado, mesmo que em riba da cama sempre dava seis pés, mas era a cabeça da gata porque bebi muito grogu. A gata faz cada coisa.
Assim eu fiquei contente com Orga e com coracao frio.

Agora todos os dias de sexta fera quando vou para casa fiquei a canta novamente: Orga... hohohoohohohohooohohohohooh Oraga... Orga, hoje estou de forga.

Fiquei a cantar mais duro porque as pessoas do Fogo falam demais e por muito tempo querem gozar comigo, mas eu provei com minhas mãos o que aconteceu.
Oh Orga, hoje estou de forga...
Reply Djuze D'erriba
12:06 AM on April 03, 2010 
Nao tive problema algum na leitura do texto.E esta a nossa lingua crioula.A nossa lingua Cabo-verdiana.

Conteudo:Amor.Amor e mais nada.Nao importa se claro ou escondido.Amor e mais amor.Uma narracao formidavel.Inanarravel mesmo.Napoleao,o incansavel lutador.Os nosso parabens.
Reply Francisco Mendes
11:58 PM on April 02, 2010 
Naps, abó bu tem stória txeu, ba ta mandanu és gran-gran. Si Nhô Djon ê artista, Maria ka fical pa trás, por isso kes forma bom dupla. Ma tem um kusa kim ka ntendê dretu. Afinal, mundjê de Mané txumaba Maria tambê óh kumódé? Odja si bu ta fra Kaká pa mandanu um de kes stória de kes tempo kel ta ba djugaba na Roçadas. Abc
Reply CORDEIRA DE DEUS
09:43 PM on April 02, 2010 
Espero ver este belissimo artigo a ser publicado no Liberal ou outros jornais do pais. Este e um trabalho historico, cultural e social de alta qualidade.
Estou com saudades dos tempos idos. Es um verdadeiro impulsionador da memoria dos foguenses.
Estou no Fogo e regressarei a Praia na proxima semana

Bjim amigo.
Reply CRISTAL
09:35 PM on April 02, 2010 
Fertil e belissima imaginacao. Este e um dos melhores artigos que ja li em crioulo sobre a realidade social da ilha do Fogo. Com todos condementos necessarios. Ja ouvia do senhor Napoleao Andrade, mas desta vez fiquei ainda mais simpatica com o artigo. Aos leitores fica minha curiosidade. A Maria foi forcada a ceder? Rssss.
Beijos mil ao amigo e leitores do Manduco