Manduco

Ilha do Fogo: Cultura, Gentes e Vivencias

ULTIMAS Post New Entry

Sobrados e Funcos: Nossa gente Nossa Grandeza

Posted by TAMBARINADURO on February 17, 2010 at 10:05 PM

Preambulo: A recente publicacao do Paulo De Pina '' Sobrados'' fez me lembrar deste artigo que eu publicara anteriormente.  Acho que o artigo dele cria um contexto para a republicacao deste artigo

, pois os dois juntos criam uma imagem melhor daquilo que foi e quem foram os desbrabadores da nossa querida ilha.

....

A ilha do Fogo e uma ilha muito peculiar. Esta singularidade se manifesta sobremaneira no modo de ser, agir pensar e viver dos Foguenses. Talvez um estudo no campo sociologico e antropologico revelarao as raizes e as causas primeiras que moldaram a alma Foguense, mas o certo e que a grandeza do Homem Foguense so e igualado pelo Vulcao que o viu nascer, viver e/ou partir.

 

Quando se fala na grandeza da gente do Fogo nao se esta a falar na grandeza, sinonimo de arrogancia e irma gemea da ignorancia. Estamos a falar da grandeza no sentido de nobre e fidalgo; nao do fidalgo no sentido etimologico filho-de-algo, mas no sentido restricto, significando: as pessoas de maneiras e modos de vida refinados a ponto de serem referidos como modelos pela elevada conduta etica, moral e social dentro da sociedade Foguense; pelos sucessos conseguidos e como marcaram e moldaram a epoca em que viveram; e aqueles que embora nascidos e vividos na pobreza nunca deixaram atrofiar o seus nobres instinctos de serem embaixadores da decencia humana, na sua mais elevada expressao.

Tudo isso seria uma abstracao se nao tomassemos a liberdade de mencionar alguns entre outros nomes de pessoas que exemplificaram a grandeza da gente do Fogo, nao pela acumulacao de riqueza material, mas pela simples ressonacia que os ditos nomes ecoam nos quatro cantos da ilha e nao so; individuos que carregaram e moldaram de um forma meritosa, durante as suas curtas mas significativas passagens pelo ciclo da vida (alguns ainda vivem) o bom nome da gente Foguense.

 

Esgotar tal lista seria uma tarefa impossivel, mas esta dificuldade nao deveria constituir obstaculos para travar esta tentativa de honrar e e dignificar aqueles que tanto contribuiram para construir e manter o bom nome e a alta moralidade da nossa gente. Desde ja peco desculpas pelas omissoes e lapsos, pois a lista e enorme e reconheco que mais justica haveria se eu dispusesse de mais tempo para fazer uma pesquisa mais abrangente, por isso deixo aqui um convite a todos - que tenham a liberdade de sugerir mais nomes, os quais terei o devido cuidado de adicionar nesta lista preliminar. Sao pessoas e nomes que deixaram marca no tempo e no espaco em que viveram e deixaram uma vasta e valiosa impressao nas minhas retinas e mente, de crianca, jovem e adulto. Esta lista nao segue nenhuma ordem alfabetica, cronologica ou geografica. A seguir temos:

 

Bebeto de Adelaide (padrinho de meio mundo), Regala, Ze Djadja, Mina Rosa, Gazoza, Bedjo Gil, Bedjo Montero, Mimi Di Keke, Juzino de Catrina, Bino Nha Diminga, Nhanha Maizus, Ana Nho Prucopu, Nho Pedro Nha Lulia, Nhonho Nha Maria Nha Sabina, Mane Nha Nina, Ntonim Di Noquinha, Nha Carlota, Djom D?enrique , Djemi D?Enrique, Sozim Mane Djomzim, Ntoni Rosario, Colam, Ernesto Maria Nha Rosa, Tola Laranjera, Totone Nha Laura, Zeca Nha Laura, Dotor Di Xuma, Dona Irene, Tum Tum Di Nho Fidel, Nho Aguinelo, Rita Xuma, Ernesto Prentcha, Beja Nha Benvinda, Sirbeste Nha Senhorinha, Diniz Di Ana, Nha Carolina, Mane Noguera, Nene Noguera, Nho Aniba, Rapaz di Memento, Pedro Cardoso, Nene Di Djoca, Nho Marino, Dotor Alves, Chale De Mama (Chale Fontes), Neco De Bia, Iaia De Maria, Cantilhano Di Noquinha, Pedrim De Nha sacorro, Nene Di Rosa, Nho Arbarino, Djedje Di Santa, Nho Pedro Nha Dunda, Papazim Di Nhana, Tchikim Di Djoquina, Djedji Tongom, Tchiquim Di Gorda, Venacio Nho manezim, Pedro Nha Lulia, Mouro Nho Manezim, Manezim Di Nha Lulia, Credimundo Nho Manezim, Nene Di Julia, Nobo Nes, Nha Gisela, Morgado Sandjom, Geovanina Barbosa Da Silva, Quirino Nhontoni Norberta, Puim Di Muntina Nha Laura, Totone Nha Canda, Nho Tedeu, Nha Candjana, Arnaldo Nha Canda, Miguel Di Bia, Nelim Di Bia, Senhor Matos, Senhor Ubaldo, Nho Nho Di Nica, Nene Di Nhontoni, Nho Tchotcho Texera Di Sosa, Nho Djmozim capitao, Fima Di Nho Mane Santo, Senhor Rendall(forasteiro mas Foguense no coracao), Nho Mario Barbosa, Arbarino Di Nha Camilia, Eduardo Barbosa, Nho Enrique Mendes, Tchica Rogerio, Texera Di Sosa, Nhonho De Guine, Agusto Martina, Raul Di Martina, Fortunato e Romano Mane Nha Tana, Aguinelo Di Pipi e Nho Beja (Sao Jorge), Mane Di Ervira, Dendem Di Ponta Verde, Zuca Lima Barber (forasteiro mas Foguense no coracao), Antonio Carreira, Joao Brito (forasteiro mas de Fogo no coracao) , Ntonim Santos Silva, Iaia Mane Iaia, Padre Pio, Padre Simoes, Padre Camilo, Radomdim Canuto, Nho Digo, Nho Simianu (Cha Das Caldeiras), Hugo Rodrigues, Mario Rodrigues, Lion Di Custoria, Edite Nha Benvinda, Zulmira Tedeu, Tana Nha Buloba, Quina Xale, Cuma Di Nho Padri, Amancio(Xana) Rodrigues Pires, Tcheti, Nho Dimingo Muntina, Nho Fidjim Di Santana, Marino V. De Andrade, Mino Di Mama..Nho Dendem Barbosa Amado, Alina Nho Aniba, Nha Natalia, Nazare Nho Mane Djomzim, e a lista continua.

 

Alem desses nomes, existem outras personagens cujas vivencias projectaram influencias tao profundas na epoca e a posteriori que ficaram eternamente ligadas a historia da ilha, e entre elas, so para mencionar alguns nomes esto: Nho Tchitchico...Nho Arbarino... Nho Aniba...Nhoguinelo... Abilio Macedo...Durique (Enrique Tongom)...Nho Francisquim...Nho Muntina...e a lista continua

 

Em certos circulos e comum ouvir as pessoas, num tom humorista e por vezes sarcastico, tentando descaracterizar as pessoas do Fogo, dizendo ?? Nhos di Fogo Nhos gosta de papia na familia...nhos e tudu primu...tudu arguem di Fogo e primu Pedro Pires...?? Estas declaracoes por mais que parecem inocentes, elas nao sao. Elas estao carregadas de egocentrismo e desvalorizacao daquilo que lhes e alheio. Como afirmou um tio meu, nos do Fogo gostamos de falar da nossa gente e procuarar familias porque conhecemos as nossas raizes... Quem nao conhece as raizes que nao as procure, enquanto nos continuamos a desenterrar os defuntos e a refazer os lacos que nos ligam...Na verdade, na verdade somos na maioria primos e por isso devemos procurar aquele cordao umbilical que nos liga, para podermos, irmaomente enfrentar os desafios do futuro. Temos de valorizar aquilo que e nosso e nao devemos dar ao luxo de viver as nossas vidas de acordo com realidades alheias. So com um profundo conhecimento da historia Foguense se podera escrever de forma correcta a historia de Vabo Verde.

A ilha do Fogo, dos brancos, mesticos e negros, e a nossa ilha ditosa, e temos a responsabilidade de manter viva a chama da sua historia e passa-la as geracoes vindouras. No centro de Sao Filipe deveria haver uma estatua em forma do Vulcao Do Fogo, com os nomes desses homens e mulheres inscritos, como uma forma de honrar e glorificar aqueles que desbravaram Djarfogo e contribuiram de uma forma categorica para o desenvolvimento de Cabo Verde em geral.

 

Bem haja Djarfogo!!!

 

Honra e Gloria aos nossos antepassados e a herança que nos deixaram !!!!!

Categories: Artigos, Tambarinaduro, Noticias

Post a Comment

Oops

  • Oops, you forgot something.
Already a member? Sign In

16 Comments

Reply TAMBARINADURO
06:47 PM on March 21, 2010
Obrigado pelo comentario e pelo acrescimo a lista, mas julgo que alguns nomes ja estao la de uma forma indirecta ou simbolica...Nao sei quem e o Jose De Pala...mas O tito nho simianu esta atraves do pai....Papa di Sacorru, Nho Tchalini, Barbozinha, Nho Djom pai de Tão, Káká , Napoleão..e tu tambem...estamos la atraves dos nossos antepassados directos...le a lista outra vez e chegarars a conclusao....Os comentarios negativos que eu tive aqui partiram de pessoas que mal conhecem as pessoas aqui mencionadas e as ramificacoes familiares...De qualquer das formas...a lista esta aberta...e nao podemos apagar da historia os nomes que aqui mencionei....De salientar que sou producto do funco e sobrado
Reply Danillon
07:10 AM on March 17, 2010
Um grande contributo para lembrar aqueles que construiram o nosso Universo, e quando lembrarmos muitas vezes temos reações outras bruscas natureza de uma gradeza que Tambarinaduro deu neste grande artigo, trazendo reações ambíguas.Felizmente disse Tambarinaduro que é uma lista longa, compreendi que eu nem ele estava. Posso ter mais uma centena que não estão na lista, mas fico contente em ver muitos nomes que ficaram ligados ao Fogo. Arriscaria acrescentar mais nomes que não tiveram grandezas deste artigo, mas marcaram na imagem da ilha; Jozé di Pala, Bilindona Djeme Tedeu, Tito NhoSimianu, Palapa, Papa di Sacorru, Nho Tchalini, Barbozinha, Nho Djom pai de Tão, Fausto Rosário, Papá di Lapa , Rodjo, Xuxim pé di Ferru,Káká , Napoleão, Ferro,Porca, Tambarina Duro, Zelito e Eu Danillon, e mais e mais...
Reply RODJO
09:26 PM on February 18, 2010
KKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKKK!!! Ai meu mae e minha pai. Ferro meu cumpa es mais burranco que minha burro preto. Ele sabi que eu gostar de fresquinha e mandar pedir os fresquinhas no Napoleao, Caca ou Totoy pamodi nos Mercas es mais grandes. Mas Ferro deber saber que fresquinha nao vir no bidon. aiaiai Nhordeus, que tenpos no mundo este ferro bai desferrujar miolo? Ele tener miolo tudo ferrujafo e precisar de olio quemado para untar parafuzos que estar dispertado e otus que ja gasou.
Ferro, tu dizer eu se qundo tu andar os dobradisas ficar ta quitxi-quitxi? Oh minha pai! Eu vamos para cais pintxar aquele scancadja pra rabocar bidons que vens de mercas.
Ok Fogueros eu crer que campo de aviao bai estar pronto ja para eu poder buar pro praia.
Tambem eu dizendo Ferro que eu nao es colega de lhe mais. Ele tener que saber que es de fora de fora de Bila. Vai tadjar limaria e por lenha nos lumes e dexar de cunfiadeza.
Reply XUJIM PE DE FERRO
05:42 PM on February 18, 2010
Ferru tu nao estamos nu lista ma tu nao sei si teu gerasson nao estou...Tu nao sabemos se gerasson di Rodjo nao estamos...Mas eu sabemos ke gerasson de Eufgenio Veiga estamos na lista di certeza...Eu sabemos kenha que somos dgerassom de Eugenio Veiga....Djarassom do Napoliao estamos tambemj...Djarassom dos caca estamos tambem...Djarasson dos Azagua estamos tambe...Djarassom dos Colam estamos tambem...Djarassom Dos Balalam de Pinto estamos tambe...Djarassom de Luis de Fogo estamos tambe...Djarassom dos Gorzi Norguera estamos tambe...Djarassom do Filo De Bebeto estamos tambe...Djarassom de Lorençõ gazoza estamos tambem...Djarassom de nos tudu estamos La...Ninguem ka prissizamos ir Djeu di rombu....Nos mestemos faze nos storai tambe...para dizpoz arguem skreber sobre nos
Reply XUJIM PE DE FERRO
05:34 PM on February 18, 2010
Oh porca...Na kes otus ilhas, maioria de guentis de sucesso tene raiz ñterrado na Djarfogo...Des de tempo antigo...Por favor le livro de Miguel Alves....Politicos de ultimo tempo co raiz enterrado na Djarfogo....
1) Mascarenhas Monteiro...
2) Ze Maria Neves...
3) Eurico Monteiro

Djam apontabo ques politicos menos obvio que tem rtaiz na Djarfogo....

Es artigo cre celebra orgulho, determinacao, e honestidade que caracteriza nos de Fogo. Agora bu ka devia dixa frustracao interfiri ku bu razaoo...Si bo e di kes ki sai de Fogo nguniado pamodi bu ta foga na poku agu, curpa e di bo...marrasco...

Na kel lista, kes primero 30 arguem, so quato ke e branco...kes otus e castnho o pobre material, mas rico spiritual...
Bo e porca mas atrasado kim konxe....
Bu ba Praia na Lantcha Bodona ku Foba????? Dka bu da Stebo ku Po...dja bu koze garrfa....Tchikero ku bo
Reply FERRO
03:44 PM on February 18, 2010
Ai minhas papas e meus mamas! Eu es arguens mofinos e nao entrares na ronda de lista dos brancos. Lista de arguens dretos, brancos, bonitos, sortiados, ricalhaos e rispeitados.
Oh Rodjo! Rodjo uuuuuuuuuuuuuuuuuuuu! Tu estar na lista? Se tus nao estou entao bai morar no Djeu de Djabraba ou Djadirombus.
Mas tu saber Rodjo que mundo dar borta sime rulogi e montes cons montes nao dar contrada. Eus estar li riba meu quemada, trabadjar sor do testo de eu e saber que Presidente de Camara de S. Filipe es Eugenio Veiga la de quemada de Rerba como eu. Eu saber que nos cambras arguens de Fora, de Lem, que nao estar na lista estar trabalhou no Camara de Bila. Mundo, como eles cantou es muto benba mesmo.
Tus, Rodjo, bai sentar onde ficar tu dreto. Eu receber um telefonemo de Napoleao que jantar com Caca e Totoy de Teca e dizer que bai envieste teu bidon com xinelo, bola de boraxa, suedas e mutos fresquinhas. Esperar que barco vir fasi pra fresquinha nao estragou.
Mantenhas, e Nhordes abencoar guentes de Djarfogo e librar de boca fede
Reply Zelito
03:10 PM on February 18, 2010
O artigo é interessante e a ilha do Fogo precisa rever seu passado, revolucionar sua mentalidade e lançar uma competição entre as ilhas e/ou entre os cabo-verdianos, evitanto, deste modo, a uma introspecção (spia dentu del propi), que tem mais contribuído para reconfortar-nos de forma tão restrita, sem espiar o que está acontecendo por além do quebrar das ondas.
Este mar que nos cerca não pode ser um obstáculo, porque todos nos somos ilhas arquipelágicas.
Portanto, criemos o caminho marítimo e aerio mais dignos para outras paragens, sem esta auto-estima que a própria realidade clama com seu lamento e olhar critico do dia-a-dia.
Fogo ? peito de bronze, alma citim; queira enxugar minhas lágrimas ao sentir-me impotente/incapaz de Ti defender nos lugares que só se aceitam homens com/de poder político.
Estou na cultura, mas....Kasafi, Ferro gaita ca ta xa-m toca nha Talaia-Baxo. Ah Mino de Mama, ah almas de Djarfogo. Nhos cudi-m baxon nes dor spremedo, qui ta po-m morre engoniado.
Reply PORCA
01:42 PM on February 18, 2010
Oji rialidadi ta mostra nhos ma nhos e koitadu di juiz. Ki tenpu na mundu pulitikus di un idja o mesmu ses fidjus ki ten un skolinha ta fra ma es e intiligenti, ora ki bu spia kes otus idja. Bai pa inferru, lugar ki nunka bu dibia sai xuxu pe di tapa
Reply PORCA
01:36 PM on February 18, 2010
Obi li xuxim pe di karapati. Kantu N viaja di Barkabaleru pa Praia, foi na lantxa bodona y Foba staba la. Si el sta ta djuda rapazis o naun N ka sabi. Dixa di fazi lista pa briu di korpu xuxinhu pe di karapati.
Lista di Omis Grandi ta komesa pa nha pai ki e koitadu, finu dimas pa fronta y el ta termina na kriadu di ses kaza.
Fogu ten un atrivimentu ki fika so na kabesa di konplexadus y bo e un des. Dixa di difendi un idja ki ta nbarkadu na skangadja pa bai naviu, ta bua na aviao di kes mas pikinoti na kanpu di terra nprigu mata argen, ta viaja na strada ke kaminhu pa burru y kabra anda.
Gentis Sobradu kanba Purtugal fepu y sobradu fika pa kanbra bendi y ribendi. Nhos di Fogu, prinsipalmenti bo xuxu pe di taba, bo e ignoranti dimas pa fronta. Fogu fika pa kria limarias, agrikultura y trabadju di nxada.
Reply TAMBARINADURO
01:12 PM on February 18, 2010
Que culpas tenho eu se o povo sofreu no reino de Caliban? Acho que resta -me a mingua liberdade de expressao e expor aquilo que acho importante. Aqui esta mais uma vez o ponto fraco da democracia importada. Nega-se aos outros, a simples liberdade de exprimir. Se achas que aqueles senhores que desbravaram a ilha do Fogo nao merecem sem honrados e dignificados, entao vai la e começa a desmoronar as muitas estatuas que existem la.

Para a tua informacao, uma alta percentagem de nomes apontados aqui, sao nomes de pessoas humildes, de pes descalços, mas que dignificaram a ilha do Fogo. Claro que nao vou so apontar os nomes daqueles que escreveram romanes, poemas e panfletos. Para ti, homens que prestam sao so homens do funco e poetas...Acho que nem valia a pena responder.... mas kumo nos di Fogo du tem korassam kenti, djam raspondebu....mas ja disse a minha ultima palavra a respeito deste assunto....O Xujim ja te disse....Nao conheces a historia....Faz-me um favor: comente sobre outros artigos que percebes melhor...obrigado desde ja
Reply XUJIM PE DE FERRO
12:44 PM on February 18, 2010
PORCA STA TENTA DISFARÇA MA EL E CA DI FOGO...SI BU PAPIA NA BADONA E DEPOS BU PAPIA NA FOBA, BU STA INDICA MA BO E DI FOGO E CU UM CONVIVENCIA LIMITADO NA BILA...BU IGNORANCIA EM RELACAO A NOMES DE PESSOAS QUE MICIONADOS NA KEL LISTA TA INDICA MA BU CA CONXE ES STORIA SUFICIENTE PA BU PRONUNCIA SEM BU COMPROMETE BU CABESSA. ES LISTA TA INCLUI GUENTIS DE LEM...GUENTIS DE SANTA FALUMENA, MUSTERO, COFIGUERA, TCHAM, SAO JORGE, LOMBA, CURRAL GRANDE, BICENTE DIAS....ENFIM FOGO INTERO....AGORA BU NANIAS DE PERSEGUICAO DABU SO CONTRA KES GUENTIS KI ERA RICO.....QUES GUENTIS QUE FOI DIMISTRADOR NA PRAIA...DIMISTRADOR NA BRAVA...DIMINSTRADOR NA SAO VICENTE...DIMINSTRADOR NA SAL...ETC...ENFIM GUENTIS QUE CONSTRUI UM DE KES MAS LINADS CIDADE DE CABO VERDE.... GUENTIS QUE CONSTRUI PORTO NA FOGO...GUENTIS QUE CONSTRUI AEROPORTO NA FOGO...GUENTIS QUE CONSTRUI AEROPORTO NA MUSTERO...GUENTIS QUE CONSTRUI CAMPO DE FUTEBOL NA FOGO...TU ERA INFRAESTRUTURA DE ACORDO CO EPOCA...FOGO NA SES TEMPO FOI DE KES ILHAS MAS PROSPEROS DE CABO VERDE....BA LE LIBROS DEPOS BU BEM PAPIA...BA DETA NA LAMA POR ENQUANTO...NA LAMA BU TA STA MIDJOR...
Reply PORCA
12:15 PM on February 18, 2010
Gentis Bila o antan gentis di sobradu tinha GRANDEZA ku argen di Len, gentis FUNKU y di Fora. Fora du kre fra kes koitadu pamodi grandis proprietariu ka ta brinkadu ku es.
Es GRANDEZA y es RIKEZA ka sirbi FOGU y nen el ka disenbarasa nada pa Fogu. Fogu fika kel me o pior. Sen PORTU, sen KANPU DI AVIAUN, sen SRTADA y sen kes omi GRANDIS ki fugi pa PRAIA y LISBOA.
Fogu fika ku ignorantis, kabesa ntxidu vaidadi, izuladu di disenvolvimentu di Kau-berdi. Kanbadas di ignorantis, sirbisal di otus idja y armadus en grandi. Nhos po na nhos lugar pur favor, atrazadu moda bo xuxu pe di taba
Reply PORCA
12:01 PM on February 18, 2010
Deixem de arrogancia e falem sobre assuntos que interessa, xuxu pe di ferru. Si bu ka transportadu na katxu y na skankadja di mar pa bu bai entra naviu, fika kaladu omi.
Nhos GRANDEZA foi frenti di omis di FUNKU y mas mada. Nhos konbersu ka ta obidu di rol di mar pra la. Na Praia nhos e tradadu pa ignorantis, lenbedoris y mas nada. Ka ta dabu brigonha papia di Fogu na seklu XXI, inda argen ta biaja na katxu di omi antis di entra naviu? Bu ilha ka ten kais xuxu pe di taba. El ka ten aeroporto y nen strada. Abo e un de kes omi ki ta mostra arrogansia y intiligensia so pa argen di Funku?
Bo bu ka XIXIM PE DI FERRU, BO E XUXIM PE DI TABA. kudadu pa lumi ka txamuskabu kanela
Reply XUJIM PE DE FERRO
11:28 AM on February 18, 2010
Alias, porca bu sta papia na assunto qui bu ca conche....Foba nunca foi Brassal.....Ca bu bem cu manias de perseguicao....Arguem dreto e ca so arguem de funco...
Reply XUJIM PE DE FERRO
11:25 AM on February 18, 2010
Oh porcah, storia e um...el ca ta negado...Nos tudo tem costela de sobrado e funco....Nca sabe si bu conche es pessoas qui mencionado li...Maioria dez, a ses manera, da contribuicao pa Fogo. Por favor ler livro de Miguel Alves sobre os sobrados da ilha do Fogo e bu ta odja calibre de homens que Fogo produzi. Ez e ca era homens so pa homens do funco naum...Es era homens respeitado pelo vast territorio Portugues...Pega la livro bu ta dixa de papia asnera...alias porca e tchiquero, mas nada!!!!!!!!!!!!
Reply PORCA
09:46 AM on February 18, 2010
Meus caros compatriotas, camaradas da Estrela Negra e ilustres Foguenses.
A ilha do Fogo está uma maravilha. Há trabalhos de sobra que ate são os ?mandjacos? que andam a trabalhar para nossos netos.
O Cais do Fogo tem de tudo e, ate os Cruzeiros Atlanticos andam a traçar no Vale dos Cavaleiros.
O Aeroporto esta a receber voos dos EUA e, para quem e pessimista, quer ainda que se alargue o aeroporto para voos da NASA.
Os Liceus em construcao vão transformar-se em Universidades, capaz de concorrerem com Havard University.
Ha trafico nos aeroportos que turristas andam a pés, alugando burros e pagando pessoas para leva-los ao hotel.
Hoteis estão superlotados e as casas de djarfogo transformaram em pensões.
Ha uma circulacao de dinheiro nunca visto.
O Governo não precisa abrir estradas porque jovens de Djarfogo tem ?mandjacos? a trabalhar por eles.
Djarfogo e a maior e melhor ilha servida por PAICV.
Calem-se, linguarados!
Napoliaun parcen ma Kaka kre pa pu fra ma Diputadus sta fazi maior trabadju di mundu na Djarfogu.
Antan, kuma ma mi N xinti na ses konbersu N sta fazi es kumentariu li.
Djarfogu ka mesti kais, aeroportu y nen reklamason, maltas di Djarfogu.
Mais do que isso, quero deixar bem claro que GENTES GRANDES DO FOGO foram grandes para GENTES DO FUNCO e nada mais. Nao foram grandes para gentes de outras ilhas. Quem, como Fogueense deixou legado historico relevante foram TEIXEIRA DE SOUSA, ANTONIO CARREIRA E PEDRO CARDOSO. Estes outros sao grandezas que nao me dizem nada. Ser grande so frente dos homens de funcos isto e nao ser grande, mas sim VAIDOSO