|
|
Pa regra, na criolu de Fogo, apesar de arguns variasaun, verbo tem kel radical e acentuasaun na ultimo silaba suma original de portugues, e ta cai so kel "R" final de infinitivo. Por exemplo: traze(r); faze(r); anda(r), ama(r); canta(r); critica(r); pari(r); compo(r) indispo(r), etc.
Tem otus verbos, ke embora muda de de grafia e pronuncia, continua ta conserva kel acentuasaun original de portugues. Por exemplo: bibe(r), sinti(r); cume(r); badja(r); grabata(r); screbe(r) e tanto otus exemplos que continua cu kel acentuasaun na ultimo silaba.
Apartir des estrutura, eh simples construi otu tempos ku modos verbal.
A-Pa PASSADO du ta usa dos forma:
1- Usa verbo na infinito acompanhado de um adverbio de tempo. Ex: Onte el cume; ano passado el da festa; du casa mes passado; etc.
2-Acrescenta "ba" na infinito. Ex: (onte) el cumeba; (ano passado) el daba festa; du casaba mes pasado.
B- Pa FUTURO du ta usa auxiliare "STA BA" ou se contraccao "STA'A"". Ex: M'staba cume ou m'stá cume; el sta ba da festa; du sta ba casa; es sta ba namora, etc.
C- NEGATIVA ta usa particula "CA" antes de verbo. Ex: m'ca sta cume; du ca da festa; es ca casaba.
Grande vantage de verbo na criolu de Fogo e pamode el ta conserva radical e acentuacao de portugues e el ta fica faci na constui otu tempos e modos pamode eh so usa mesmo radical, nada ca ta muda. Em comparacao, na criolo de Santiago radical e acentuacao e mas afastado de original de portugues e ta tem mudanca na construcao de otus tempos e modos. Por exemplo, FAZER de portugues bira FAZI cu centuacao na primero silaba. Na construcao de passado, em vez de FAZIBA, ta fradu FAZEBA e acento ta muda pa segundo silaba. Es e caracteristico de verbos na versao de criolo de Santiago.
Cumode proposta pa oficializa criolo cre basia na um teoria pa da primazia a versao de Santiago e Sanvicente, mesmo usando processos mas dificil e complicado, tcheu foguensesso pa mostra ma es e bons alunos, dja sta "xintadu ta cumi e bebi" em vez de sinta pa cume cu bibe nos realidade.
Categories: Claudio Fonseca (Khacka), Artigos
The words you entered did not match the given text. Please try again.
Oops!
Oops, you forgot something.