Manduco

Ilha do Fogo: Cultura, Gentes e Vivencias

ULTIMAS Post New Entry

Vantagens de Verbo na Criolo de Fogo.

Posted by Kaka on December 21, 2011 at 12:30 AM

Pa regra, na criolu de Fogo, apesar de arguns variasaun, verbo tem kel radical e acentuasaun na ultimo silaba suma original de portugues, e ta cai so kel "R" final de infinitivo. Por exemplo: traze(r); faze(r); anda(r), ama(r); canta(r); critica(r); pari(r); compo(r) indispo(r), etc.

 

Tem otus verbos, ke embora muda de de grafia e pronuncia, continua ta conserva kel acentuasaun original de portugues. Por exemplo: bibe(r), sinti(r); cume(r); badja(r); grabata(r); screbe(r) e tanto otus exemplos que continua cu kel acentuasaun na ultimo silaba.

 

Apartir des estrutura, eh simples construi otu tempos ku modos verbal.
A-Pa PASSADO du ta usa dos forma:

 

1- Usa verbo na infinito acompanhado de um adverbio de tempo. Ex: Onte el cume; ano passado el da festa; du casa mes passado; etc.

 

2-Acrescenta "ba" na infinito. Ex: (onte) el cumeba; (ano passado) el daba festa; du casaba mes pasado.

 

B- Pa FUTURO du ta usa auxiliare "STA BA" ou se contraccao "STA'A"". Ex: M'staba cume ou m'stá cume; el sta ba da festa; du sta ba casa; es sta ba namora, etc.

 

C- NEGATIVA ta usa particula "CA" antes de verbo. Ex: m'ca sta cume; du ca da festa; es ca casaba.

 

Grande vantage de verbo na criolu de Fogo e pamode el ta conserva radical e acentuacao de portugues e el ta fica faci na constui otu tempos e modos pamode eh so usa mesmo radical, nada ca ta muda. Em comparacao, na criolo de Santiago radical e acentuacao e mas afastado de original de portugues e ta tem mudanca na construcao de otus tempos e modos. Por exemplo, FAZER de portugues bira FAZI cu centuacao na primero silaba. Na construcao de passado, em vez de FAZIBA, ta fradu FAZEBA e acento ta muda pa segundo silaba. Es e caracteristico de verbos na versao de criolo de Santiago.

 

Cumode proposta pa oficializa criolo cre basia na um teoria pa da primazia a versao de Santiago e Sanvicente, mesmo usando processos mas dificil e complicado, tcheu foguensesso pa mostra ma es e bons alunos, dja sta "xintadu ta cumi e bebi" em vez de sinta pa cume cu bibe nos realidade.

Categories: Claudio Fonseca (Khacka), Artigos

Post a Comment

Oops!

Oops, you forgot something.

Oops!

The words you entered did not match the given text. Please try again.

Already a member? Sign In

2 Comments

Reply Khacka
03:27 AM on December 22, 2011 
Francisco, kes dos mosus debe dja morre...
Reply Francisco Mendes
07:54 AM on December 21, 2011 
Excelente, Káká, ami além li ta spera hora da pam ba cumê um prato djagasida na rastorante campana. Ca bu diskicê de manda Rodjo cu Ferro Bedju kel boas festas.